Όπως αναφέραμε πρόσφατα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άνοιξε επίσημη έρευνα για την πλατφόρμα Shein, στο πλαίσιο του Digital Services Act (DSA), με αφορμή την πώληση παράνομων προϊόντων μέσω του marketplace της. Ανάμεσα στα ευρήματα βρίσκονται αναφορές για όπλα και σεξουαλικές κούκλες παιδικής εμφάνισης, γεγονός που ώθησε τις ευρωπαϊκές αρχές να ζητήσουν άμεση διερεύνηση.
Η υπόθεση ξεκίνησε από τη Γαλλία, όπου οι αρχές είχαν ήδη επιχειρήσει να απαγορεύσουν προσωρινά τη λειτουργία της Shein στη χώρα. Παρότι το δικαστήριο στο Παρίσι απέρριψε την απαγόρευση, παρέπεμψε τον φάκελο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία πλέον εξετάζει αν η πλατφόρμα πληροί τις απαιτήσεις του DSA όσον αφορά τον έλεγχο παράνομου και επικίνδυνου περιεχομένου.
Έλεγχος στο μοντέλο λειτουργίας των eCommerce γιγάντων
Πέρα από το ζήτημα των παράνομων προϊόντων, η Κομισιόν εστιάζει και στο “gamification” του περιβάλλοντος του Shein, δηλαδή στους μηχανισμούς εθιστικής αλληλεπίδρασης που προωθούν την υπερκατανάλωση, ιδιαίτερα σε νεαρό κοινό. Η έρευνα εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των ψηφιακών κανόνων της ΕΕ, που αποσκοπούν στην υπευθυνότητα των online marketplace για τη διασφάλιση της προστασίας των χρηστών και επεκτείνονται και στα Temu και Aliexpress.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει τα τελευταία χρόνια με αυξανόμενη ανησυχία το φαινόμενο του ultra–fast fashion, όπου η μαζική παραγωγή και η συνεχής κυκλοφορία νέων προϊόντων οδηγούν σε σημαντική περιβαλλοντική επιβάρυνση. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κάθε Ευρωπαίος «παράγει» κατά μέσο όρο 12 κιλά απορριμμάτων υφασμάτων τον χρόνο, αριθμός που ωθεί τις κυβερνήσεις να επιβάλλουν αυστηρότερα μέτρα και στις πλατφόρμες που τροφοδοτούν αυτήν τη ζήτηση.
Newsroom
Νέες οικονομικές και περιβαλλοντικές υποχρεώσεις
Από το 2023, η ΕΕ έχει ήδη μεταφέρει το κόστος συλλογής και ανακύκλωσης υφασμάτων στις ίδιες τις εταιρείες, συμπεριλαμβανομένων των eshop εκτός ΕΕ που πωλούν εντός των ευρωπαϊκών συνόρων. Παράλληλα, άλλαξε και το φορολογικό καθεστώς: κάθε εισαγωγή, ανεξάρτητα από την αξία της, υπόκειται πλέον σε ΦΠΑ, καταργώντας την προνομιακή μεταχείριση των αγορών κάτω των 22€.
Η Γαλλία πρωτοστατεί στη ρύθμιση του κλάδου, επιβάλλοντας ήδη «φόρο fast fashion» 5€ ανά τεμάχιο, που θα αυξηθεί στα 10€ ως το 2030. Με αυτόν τον τρόπο, επιχειρεί να περιορίσει την κατανάλωση φτηνής μόδας και να ενισχύσει τις τοπικές, βιώσιμες επιχειρήσεις.
Επιπτώσεις και για τα ευρωπαϊκά eshop
Oι εξελίξεις αυτές έχουν διττή σημασία. Από τη μία, αναμένεται ενίσχυση του ανταγωνισμού υπό ίσους όρους, καθώς οι μεγάλοι διεθνείς παίκτες θα υποχρεωθούν να τηρήσουν τους ίδιους κανονισμούς και φόρους. Από την άλλη, η αυστηρότερη εποπτεία των marketplaces σημαίνει ότι όλοι οι διαχειριστές πλατφορμών θα πρέπει να επενδύσουν περισσότερο σε μηχανισμούς συμμόρφωσης, ελέγχου προϊόντων και διαφάνειας.
Η υπόθεση Shein είναι μόνο η αρχή μιας πιο ενεργητικής πολιτικής της Ευρώπης απέναντι στη γρήγορη μόδα και τις eCommerce πλατφόρμες. Αν η Επιτροπή καταλήξει σε απόφαση μη συμμόρφωσης, η εταιρεία μπορεί να αντιμετωπίσει πρόστιμα έως 6% του ετήσιου παγκόσμιου τζίρου της, ποσό που αγγίζει τα $2,2 δισ.
Η νέα αυτή πραγματικότητα δείχνει ότι το eCommerce στην Ευρώπη εισέρχεται σε μια εποχή πολιτικής ωριμότητας, όπου η ανάπτυξη καινοτομίας πρέπει να συμβαδίζει με τη δεοντολογία, τη διαφάνεια και τον περιβαλλοντικό σεβασμό.
