Οι πωλητές που δραστηριοποιούνται σε marketplaces στην ΕΕ βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με αυστηρότερες απαιτήσεις ταυτοποίησης, μεγαλύτερη διαφάνεια και αυξημένο κίνδυνο αναστολής λογαριασμών. Οι αλλαγές αυτές απορρέουν από τον Digital Services Act (DSA), ο οποίος τέθηκε σε ισχύ το 2024 και αλλάζει ριζικά το πώς οι πλατφόρμες διαχειρίζονται παράνομα ή μη συμμορφούμενα προϊόντα.
Η ανάγκη για αυστηρότερο έλεγχο δεν είναι τυχαία. Τα στοιχεία δείχνουν εκρηκτική αύξηση των παράνομων προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά: το 2023 οι αρχές κατέσχεσαν περίπου 152 εκατομμύρια προϊόντα συνολικής αξίας €3,4 δισ., υπερδιπλάσια σε σχέση με το 2020. Η πίεση προς τα marketplaces είναι πλέον τεράστια και αυτό μεταφέρεται άμεσα στους sellers.
Υποχρεωτική επαλήθευση πωλητών με αυστηρότερη επιβολή
Ένα από τα βασικά σημεία του DSA είναι η υποχρεωτική ταυτοποίηση των πωλητών πριν αυτοί αποκτήσουν πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ. Οι sellers καλούνται να παρέχουν:
- Έγγραφα σύστασης επιχείρησης
- ΑΦΜ ή VAT number
- Φυσική διεύθυνση έδρας
- Στοιχεία επικοινωνίας (email και τηλέφωνο)
- Υπεύθυνη δήλωση συμμόρφωσης προϊόντων με τη νομοθεσία της ΕΕ
Τα marketplaces στην ΕΕ, από την πλευρά τους, είναι υποχρεωμένα να ελέγχουν τα παραπάνω και να προχωρούν σε άμεση αναστολή λογαριασμών σε περίπτωση ελλιπών ή μη επαληθεύσιμων στοιχείων. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μικρά λάθη κατά το onboarding μπορούν να οδηγήσουν σε προσωρινό “πάγωμα” πωλήσεων.
Παράλληλα, η διαφάνεια προς τον καταναλωτή γίνεται υποχρεωτική: βασικά στοιχεία του εμπόρου, όπως επωνυμία, διεύθυνση και τρόποι επικοινωνίας, εμφανίζονται πλέον δημόσια στα προφίλ των marketplaces.
Ο DSA προβλέπει σημαντικά πρόστιμα για τις πλατφόρμες που δεν συμμορφώνονται, τα οποία μπορεί να φτάσουν έως και το 6% του παγκόσμιου ετήσιου τζίρου τους. Αυτό εξηγεί γιατί marketplaces όπως Temu, AliExpress και Shein βρίσκονται ήδη στο μικροσκόπιο των ευρωπαϊκών αρχών.
Newsroom
Ιδιαίτερο ρόλο παίζουν και οι λεγόμενοι “trusted flaggers”, οργανισμοί που εντοπίζουν παραβάσεις όπως π.χ. απομιμήσεις, επικίνδυνα προϊόντα. Οι αναφορές τους εξετάζονται κατά προτεραιότητα, επιταχύνοντας την αφαίρεση listings ή και το κλείσιμο λογαριασμών.
Αν και οι έρευνες στοχεύουν κυρίως τις μεγάλες πλατφόρμες, οι έμποροι είναι αυτοί που επηρεάζονται πρώτοι σε operational επίπεδο.
Παράλληλη υποχρέωση με το GPSR
Στο νέο πλαίσιο προστίθεται και ο κανονισμός General Product Safety Regulation (GPSR), που εφαρμόζεται από το τέλος του 2024 και εστιάζει στην ασφάλεια προϊόντων και τη διαφάνεια της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Ουσιαστικά, δημιουργείται ένα διπλό κανονιστικό περιβάλλον:
- Ο DSA ρυθμίζει τη λειτουργία των marketplaces και τη διαχείριση παραβάσεων
- Ο GPSR καθορίζει τις ευθύνες για την ασφάλεια και ιχνηλασιμότητα των προϊόντων
Για τους εμπόρους, αυτό σημαίνει μεγαλύτερη ευθύνη αλλά και ανάγκη για καλύτερη οργάνωση. Η δραστηριοποίηση σε marketplaces στην ΕΕ μοιάζει πλέον όλο και περισσότερο με λειτουργία σε αυστηρά ρυθμιζόμενο retail περιβάλλον. Οι έμποροι καλούνται να λειτουργούν με επαγγελματική πειθαρχία και πλήρη συμμόρφωση.
Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε:
- Συνεχή ενημέρωση εταιρικών και φορολογικών στοιχείων
- Απόλυτη ακρίβεια στα στοιχεία επικοινωνίας
- Διασφάλιση ότι όλα τα προϊόντα πληρούν τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές
- Άμεση ανταπόκριση σε αιτήματα ή ελέγχους των marketplaces
Η εποχή του “low-barrier entry” στα marketplaces στην ΕΕ έχει ουσιαστικά τελειώσει. Η επαλήθευση και η διαφάνεια δεν είναι πλέον ανταγωνιστικό πλεονέκτημα αλλά βασική προϋπόθεση συμμετοχής.
Newsroom
Για τα brands που επενδύουν σοβαρά στο eCommerce, αυτό μπορεί να λειτουργήσει θετικά: μειώνεται ο αθέμιτος ανταγωνισμός από μη συμμορφούμενους εμπόρους και ενισχύεται η εμπιστοσύνη των καταναλωτών, η οποία κλονίζεται λόγω εμποδίων που συναντούν στην online εμπειρία τους.
